Volkan Çağsal | Developer, Drummer, Dreamer

Etrafımda Pandora.com‘u bilen ancak kullanmamış olan çok fazla kişiye rastlıyorum. Bu kitle haklı olarak Pandora’yı “online müzik servislerinden biri” şeklinde biliyorlar. Oysa Pandora’nın çok belirgin iki önemli özelliği var; müziği tanımlamak ve bu tanıma göre kullanıcının müzik zevkini çıkarmak. Yani Pandora’yı denemeyen insanların düşüncelerinin aksine, “müzik dinleme” kısmı aslında Pandora’nın en sıradan kısmı.

Pandora.com

Pandora’yı anlamak için, arkasında yatan asıl cevhere bakmak gerekiyor: Music Genome Project. Music Genome Project (MGP) 2000 yılında daha sonra Pandora’yı oluşturacak ekibin o zamana kadar örneği görülmemiş bir müzik analiz çalışması yapmaya karar vermesiyle ortaya çıkıyor. Öncelikle bir şarkıyı tanımlamaya yarayacak 400 özellik ortaya çıkarılıp işin metodolojisi hazırlanıyor; tahmin ettiğiniz gibi bu özellikler MGP’de müziğin “gen”lerini oluşturuyorlar. Bu genler her şarkıyı melodi, ritm, armoni, kullanılan enstrümanlar, vokal özellikleri, sözler gibi bir çok açıdan tanımlıyorlar. MGP’de bu analiz işlemini yapan; müzik teorisi, beste/düzenleme veya enstrüman performansı konularında çok ciddi tecrübelere sahip müzisyenlerden oluşan 50 kişilik bir ekip bulunuyor. MGP’ye eklenen her şarkı bu ekip tarafından bahsettiğimiz özelliklere göre analiz ediliyor.

Pandora.com ise bu işin önyüzü. Pandora.com’un işleyişini bilmeyen çoğu kişi onu Last.fm gibi örneklerle karşılaştırıyor. İnternet üzerinde size bir şekilde öneri sunan çoğu site “collaborative filtering” tekniğini kullanmaktadır; özetle sizin zevkinizi anlayıp, size benzer zevke sahip kişilerin beğenilerini önermektedir (bu konu hakkında ileride daha detaylı yazmayı planlıyorum). Pandora’nın yaptığı ise, sizin sevdiğiniz şarkıları öğrenip, bu şarkıların MGP’deki genlerine ve baskın özelliklerine bakıp; bu şarkıları neden sevdiğinizi analiz edip aynı genlere sahip farklı şarkılar önermek. İşte Pandora’nın farkı tam da burada yatıyor: Size beğenme ihtimalinizin yüksek olduğu müzikleri değil; dinlediğiniz şarkılara müzikal açıdan yakın şarkıları öneriyor.

Pandora bence doğrudan müziği konu olarak alan en büyük online devrimi yaptı (hemen akla gelen diğer devrimler müziğin kullanıcıya ulaşım şekli, paylaşımı, tüketilmesiyle ilgiliyken, Pandora doğrudan müzik ile ilgili bir yenilik). Pandora’yı kullanırken hem o an dinlediğiniz şarkının genlerine bakıp aslında o şarkıyı niye beğendiğinizi görüyorsunuz (ve çoğu zaman şaşırarak hak veriyorsunuz), hem de beğenme ihtimaliniz olan değil, dinlediğiniz şarkılara müzikal olarak benzeyen öneriler alıyorsunuz.

Bir müzisyen olarak hayatımda bana Pandora kadar etkili öneriler getirip müzik dağarcığımı arttıran bir başka araç daha kullanmadım. Eğer denemediyseniz Pandora’yı mutlaka denemenizi öneriyorum, sistemin sizi tanımasını sağlayacak kadar kullandıkça size önerdiği şarkıların ne kadar yüksek bir oranını gerçekten beğendiğinize inanamayacaksınız.

Not: Her güzel şey gibi Pandora’nın da kötü bir tarafı var, maalesef telif hakları nedeniyle şu an Pandora’yı Türkiye’den dinleyemiyorsunuz. Ancak YouTube’un kapanmasıyla oldukça alışık olduğumuz yollarla, Google’da “Pandora Outside US” şeklinde bir arama yaparak dinleme yollarını öğrenebilirsiniz.